The New York Times (NYT) gazetesinin haberine göre, ABD ile Danimarka arasında 1951'de imzalanan "Grönland'ın Savunulmasına İlişkin Anlaşma", Washington yönetimine ada genelinde askerî üsler kurma, personel konuşlandırma ve hava-deniz trafiğini kontrol etme yetkisi tanıyor.
Anlaşma kapsamında ABD'nin, Grönland'da askerî tesisler inşa etme, işletme ve bakımını yapma konusunda da geniş yetki alanına sahip olduğu belirtiliyor.
Bu anlaşmanın 2004'te güncellenerek Grönland'ın yarı özerk yönetimine de söz hakkı tanıdığı ve düzenlemenin ABD'nin askerî faaliyetlerinde "önemli değişiklikler" öncesinde Danimarka ve Grönland'la istişareyi öngördüğü ifade ediliyor.
Kopenhag merkezli Danimarka Uluslararası Araştırmalar Enstitüsünden araştırmacı Mikkel Runge Olesen, "ABD, Grönland'da o kadar serbest hareket edebilir ki neredeyse istediği her şeyi yapabilir." görüşünü paylaştı.
ABD'nin Grönland'da istediği her şeyi elde edemeyeceğini düşünmenin kendisi için zor olduğunu belirten Olesen, "eğer nazikçe isterse" bunun mümkün olabileceğini savundu.
Olesen, ancak Danimarka'nın adayı satma yetkisine sahip olmadığını ve Grönland'ın bu şekilde satılamayacağını ifade etti.
Danimarkalı savunma analisti Peter Ernstved Rasmussen ise pratikte ABD'nin makul taleplerde bulunması durumunda her zaman "evet cevabı alacağını" savundu.
Bunun "bir nezaket formülü" olduğunu belirten Rasmussen, ABD'nin sormadan harekete geçmek istemesi halinde Danimarka'ya bir üs, havaalanı ya da liman inşa ettiğini yalnızca bildirmekle yetinebileceği görüşünü paylaştı.
"Güvenlik durumundan bu kadar endişe ediliyorsa savunma anlaşmasının mekanizmaları neden kullanılmıyor?" diye soran Danimarka Parlamentosunun eski üst düzey yetkililerinden Jens Adser Sorensen de "Çerçeve hazır, yürürlükte." ifadesini kullandı.
Danimarka, Grönland'ı satamaz
ABD, 1946'da Danimarka'ya 100 milyon dolarlık altın karşılığı Grönland'ı satın alma teklifinde bulundu ancak Danimarka, bu teklifi reddetti.
Bugün ise adanın satılması hukuken daha karmaşık hal almış durumda çünkü Grönland halkı, kendi bağımsızlıklarını elde etmek için referandum yapma hakkına sahip.
2025'te yapılan ankete göre nüfusun yüzde 85'i, ABD'nin adayı devralmasına karşı çıkıyor.
Danimarka ise adanın 57 bin sakininin kendi geleceğine karar verme hakkına sahip olduğunu vurguluyor.
ABD'nin mineral rezervlerini kullanmak için adayı devralmasına gerek yok
Grönland'ın stratejik konumunun Trump'ın yakın çevresini cezbeden tek unsur olmadığına işaret ediliyor.
Adanın buz tabakası altındaki zengin kritik mineral rezervleri de Washington'ın ilgisini çekiyor ancak bu kaynaklara erişim için ABD'nin adayı devralmasına gerek bulunmuyor.
Grönlandlı yetkililer ise egemenlik tartışmaları dışında uluslararası işbirliğine ve ticari ortaklıklara açık olduklarını vurguluyor.
Trump'ın Grönland açıklaması
ABD Başkanı Trump, stratejik konuma sahip ada ülkesi Grönland'da Rusya ve Çin'in varlığının arttığını savunarak "Ulusal güvenliğimiz açısından Grönland'a ihtiyacımız var." açıklamasında bulunmuştu.
Trump, ayrıca ABD'nin Grönland üzerindeki kontrolünün Batı'nın daha geniş çıkarlarına hizmet edeceğini savunarak, AB'nin güvenliği açısından da "buna ihtiyaçlarının olduğunu" söylemişti.
Danimarka'ya bağlı özerk bölge Grönland, daha önce ABD tarafından gelen ve egemenliğin devredilmesini de içeren yaklaşımları reddetmişti.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, 5 Ocak'ta, ABD'nin NATO müttefikine askerî saldırı kararı alması halinde her şeyin sona ereceğini belirtmişti.
Frederiksen, Trump'ın "Ulusal güvenliğimiz açısından Grönland'a ihtiyacımız var." söylemini sert dille eleştirmişti.
